Actief burgerschap op school
Uit Participatiewiki
Inhoud |
Actief burgerschap op school
De leerplicht zorgt er voor dat veel jongeren les volgen op school. Leerplicht is echter geen schoolplicht; in België ben je verplicht om les te volgen, maar niet om dit op een school te doen. Huisonderwijs is dus ook mogelijk, maar slechts een minderheid kiest hiervoor. De leerplicht eindigt op 30 juni van het kalenderjaar waarin de leerling 18 wordt of op de 18de verjaardag[1].
De overheid
VOETEN
De overheid legt een stramien vast waarbinnen het onderwijs zich beweegt. Dit stramien wordt vertaald in eindtermen en ontwikkelingsdoelen.
- Eindtermen: eindtermen zijn onderwijsdoelen die de leerlingen moeten behalen.
- Ontwikkelingsdoelen: de school is verplicht om een inspanning te leveren om deze doelen te behalen
Voor elk vak bestaan er eindtermen of ontwikkelingsdoelen, dit worden dan ‘vakgebonden’ eindtermen of ontwikkelingsdoelen genoemd, bijvoorbeeld voor het vak Nederlands of wiskunde. Er zijn ook ‘vakoverschrijdende eindtermen of ontwikkelingsdoelen’ (vanaf nu VOETEN). Dit houdt in dat in principe elke leerkracht, ongeacht welk vak hij of zij geeft, deze onderwijsdoelen moet nastreven. Er zijn 6 thema’s, waaronder “opvoeden tot burgerzin”. Hier krijgt actief burgerschap een plaats binnen het onderwijs. Op de website van het Vlaams departement van Onderwijs staat een exhaustief overzicht van alle mogelijke eindtermen en ontwikkelingsdoelen . Enkele voorbeelden uit het veld “opvoeden tot burgerzin[2]:
- de leerlingen kennen voorbeelden van schendingen van mensenrechten
- de leerlingen spannen zich in om argumenten van anderen te respecteren
- de leerlingen voelen zich aangesproken om binnen en buiten de school verantwoordelijkheid op te nemen …
Veranderingen op til
Het heeft weinig zin om alle VOETEN op te sommen, aangezien vanaf het schooljaar 2010-2011 de nieuwe VOETEN in werking treden. Voordien bepaalde de overheid leeftijdsgebonden eindtermen, maar deze piste wordt verlaten. Er wordt ook niet meer gewerkt met de 6 verschillende thema’s, maar met een “gemeenschappelijke stam” en “contexten”. Deze veranderingen mogen echter niet overschat worden: het gaat om een inhoudelijke actualisering, niet om een radicale ommezwaai. Burgerschap blijft dus een belangrijke plaats bekleden in het Vlaamse onderwijslandschap .
Leerlingenraad
Een leerlingenraad is een raad die bestaat uit door leerlingen gekozen of benoemde vertegenwoordigers. Veelal gaat het hier om een raad verbonden aan een middelbare school. Een leerlingenraad behartigt de belangen van leerlingen. Veel voorkomende onderwerpen bij een leerlingenraad gaan bijvoorbeeld over schoolfeesten, het leerlingenstatuut, het mee-organiseren van een evenement op school en deelname in diverse commissies. Daarnaast is de leerlingenraad bevoegd om - gevraagd en ongevraagd - advies uit te brengen over zaken die leerlingen direct aangaan . In België is een leerlingenraad of andere vorm van gegarandeerde inspraak op elke school bij het participatiedecreet (2004) verplicht gesteld[3].
Leerlingenraden in België kunnen lid worden van de Vlaamse Scholierenkoepel (VSK). VSK organiseert activiteiten, informeert en vertegenwoordigt scholieren. Als scholierenkoepel is ze een ‘eerste hulp bij leerlingenraad-ongevallen’, organiseert ze vormingen en discussiemomenten en heeft ze een mening over alles wat met het secundair onderwijs te maken heeft. De vereniging brengt de stem van de scholier mee in het debat, omdat ze ervan overtuigd is dat een ‘goede school’ en ‘goed onderwijs’ mee gemaakt wordt door scholieren en hun meningen. De Vlaamse Scholierenkoepel vertegenwoordigt 600 leerlingenraden in Vlaanderen, uit scholen van alle onderwijsnetten en onderwijsvormen (ASO, BSO, BuSO, DBSO, KSO, TSO) en die verspreid liggen over de vijf provincies.
- ↑ www.onderwijs.vlaanderen.be/leerplicht.
- ↑ Dit zijn allemaal voorbeelden uit de tweede graad http://www.ond.vlaanderen.be/dvo/secundair/2degraad/vakoverschrijdend/eindtermen/burgerzin.htm(29 december 2009).
- ↑ http://www.ond.vlaanderen.be/edulex/database/document/document.asp?docid=13504. De meeste aspecten van dit participatiedecreet staan duidelijk uitgelegd in: Van Petegem, Wegwijs in het Vlaamse onderwijs : onderwijsorganisatie en -beleid in kaart gebracht, 2008.