Assertiviteit
Uit Participatiewiki
Inhoud |
Inleiding
Vrijwilligers vormen de hoeksteen van de samenleving. In tal van sectoren en organisaties wordt beroep gedaan op de belangeloze inzet van tal van vrijwilligers. Er wordt van de vrijwilliger heel wat verwacht: tijd, inzet, motivatie, vaardigheden, kennis maar ook uithoudingsvermogen, stressbestendigheid, assertiviteit en een positieve instelling. En dat is niet niks! Ook al krijgt de vrijwilliger er heel wat voor terug.
In deze bijdrage gaan we dieper in op assertiviteit als één van de randvoorwaarden waardoor een vrijwilliger zijn taak ten volle kan opnemen. Assertief zijn is geen evidente keuze en vergt heel wat moed, zelfvertrouwen, weerbaarheid en mondigheid. Maar zowel jij als de ander (professionals, vrijwilligers, doelgroep) hebben er baat bij. Bovendien geeft het een goed gevoel omdat je je leven bewust in eigen handen durft nemen. De vrijwilliger heeft net als iedereen het recht om grenzen te stellen. Assertiviteit overstijgt de grenzen van de vrijetijds- of arbeidssfeer, het is inherent verbonden is aan het leven.
Niet iedereen durft zijn mening weer te geven, voor zichzelf op te komen of nee te zeggen. Daardoor verzeilen vrijwilligers soms in vervelende situaties of ervaren negatieve gevoelens. Deze kunnen op lange termijn leiden tot demotivatie en misschien zelfs de neiging om af te haken. Wees je als vrijwilliger bewust van je gedrag en de consequenties ervan. Anderzijds is het ook belangrijk dat de organisatie die werkt met vrijwilligers zich daarvan bewust is en een assertieve houding positief onthaalt enstimuleert. Eén ding staat vast: assertief-zijn kan je leren!
Assertief gedrag
Omschrijving
Assertief zijn betekent: het uiten van je gedachten, gevoelens en meningen op een directe, eerlijke, redelijke en gepaste wijze, met respect voor de gevoelens van de ander. Wie assertief is, komt op voor zichzelf zonder zich schuldig of onzeker te voelen en houdt tegelijkertijd ook rekening met andermans belangen en gevoelens. Dit betekent niet automatisch dat je altijd krijgt wat je wil. Je houdt er wel een goed gevoel aan over omdat je de moed had je mening te uiten. Assertiviteit verschilt van brutaliteit of egoïsme. Een egoïst denkt alleen aan zichzelf.
Concreet
Assertiviteit gaat concreet over nee zeggen, grenzen stellen, kritiek/mening geven, kritiek ontvangen maar ook over contact maken met anderen, mening geven en ruimte innemen. Waarbij je steeds een balans tracht te vinden tussen het behartigen van je eigen belangen en de belangen van een ander. Bijvoorbeeld: iemand valt je steeds in de rede terwijl je een verhaal aan het vertellen bent. Jij zegt: “Ik vind het vervelend dat je me niet uit laat praten. Dan raak ik de draad van mijn verhaal kwijt. Kun je me in het vervolg mijn verhaal gewoon laten afmaken, voordat je met jouw mening komt?”In situaties waarin de relatie met de ander onbelangrijk is komt assertief gedrag meer en gemakkelijker voor. Wanneer we wel een relatie met de ander hebben gedragen we ons minder assertief gedrag.
Effecten
Assertief-zijn betekent voorzien in je eigen wensen en behoeften, in plaats van dit aan anderen over te laten. Je wordt hoofdrolspeler van je eigen leven en voelt je verantwoordelijk voor jezelf.
Assertief gedrag levert zelfbewustzijn, doortastendheid en zelfverzekerdheid op. Een assertief iemand onderkent zijn gevoelens en wensen en durft zich kwetsbaar op te stellen. Hij gaat conflicten niet uit de weg. Mensen die zich overwegend assertief gedragen hebben minder last van stress.
Assertief gedrag stelt je in staat om:
- Meer zelfvertrouwen te krijgen doordat je je met succes assertief gedraagt en je op een eerlijke en directe manier uit.
- Voor jezelf op te komen als dat nodig is.
- Productief te onderhandelen met anderen.
- Je persoonlijke groei en zelfverwerkelijking te stimuleren.
- Je leven in eigen hand te nemen en te voorzien in eigen wensen en behoeften.
- Verantwoordelijkheid te nemen voor de kwaliteit van relaties met anderen.
Ben jij een assertieve vrijwilliger?
Een assertieve vrijwilliger beschikt over een paar belangrijke competenties:
- Hij heeft een goede antenne voor uitgesproken en onuitgesproken signalen en voor lichaamstaal en weet op de juiste wijze hierop te reageren.
- Hij kan eigen en andermans waarden en normen goed inschatten en gaat hier respectvol mee om.
- Hij kan nee zeggen wanneer verwachtingen van anderen niet overeenkomen met zijn opdracht en/of indruisen tegen zijn waarden- en normenpatroon en/of het beleid van de organisatie.
- Hij staat voor zijn keuzes en adviezen en kan deze verdedigen ten overstaan van betrokkenen.
- Hij heeft een goed gevoel voor verhoudingen met professionals, andere vrijwilligers en de doelgroep en komt op voor zichzelf.
- Hij heeft een neus voor onderhuidse conflicten en weet om te gaan met rivaliserende en conflicterende partijen