Burgerschap in de publieke ruimte

Uit Participatiewiki

Actief burgerschap in de publieke ruimte

Actief burgerschap wordt vooral geconstrueerd en toevallig geleerd in alledaagse (sociaal)-culturele praktijken. Het opnemen van een verantwoordelijkheid die verder reikt dan wat op zijn minst wordt verwacht is enkel mogelijk wanneer burgers betrokken zijn bij de publieke zaak. Actief burgerschap richt zich op het publieke belang in de publieke ruimte. Actieve burgers zijn het cement van de samenleving, ze maken sociale samenhang en solidariteit hard. Daarom moeten ze de kans krijgen voor zichzelf te leren opkomen en mogen ze hun verantwoordelijkheden, rollen en taken niet zomaar uit handen geven. Een geleefd burgerschap, daar ijveren we voor. Actief burgerschap als een proces dat continu wordt gevormd en bestreden in alledaagse praktijken en waar de dynamiek van de culturele karakteristieken van burgerschap centraal staan. De nadruk komt te liggen op ‘ik geef burgerschap (mede) vorm en mijn cultuur doet ertoe’ in plaats van ‘ik ben een cultuurloos burger’. Dit concept sluit aan bij een open samenleving. 

Een creatieve democratie is creatief in die zin dat ze zichzelf voortdurend aanpast aan veranderde maatschappelijke omstandigheden. Democratie veronderstelt hoop, passie en verbeelding. Er bestaat geen kunst en cultuur zonder de gemeenschap en geen democratie en burgerschap zonder gemeenschap. Beide domeinen ontmoeten elkaar in de publieke ruimte.
De publieke ruimte biedt als geen ander de kans tot ontmoeting en dialoog en nodigt uit tot het publieke debat over gewone en grootse dingen.
Het is de plek waar we nieuwe perspectieven kunnen ontwikkelen, ervaringen kunnen opdoen en uitwisselen, onze kijk op de samenleving kunnen verbreden, enz. Het is de plaats bij uitstek om een pluralistisch en verdraagzaam burgerschap te stimuleren.
Daarom moet er gestreefd worden naar een nog grotere en meer duurzame betrokkenheid tussen de burgers en hun wijk en stad. De wijkbewoners moeten de weg vinden naar de ‘cultuurtempels’, niet ergens ver weg maar binnen de eigen buurt.

Burgers hanteren verschillende waarden en culturen en een verschillende notie van burgerschap. Burgerschap is een cultuur van tegenspraak. We ontmoeten er andere opinies, culturen, constructies over de wereld die onze blik kruisen. Pas als we oog hebben voor diversiteit en inclusie, kunnen we spreken van participatief burgerschap, een burgerschap waarvan iedereen een goed gevoel krijgt.
De publieke ruimte waar het participatiegebeuren zich afspeelt, is controversieel en conflictueus. Het omgaan met diversiteit en dissensus binnen diverse contexten wordt een belangrijk gegeven. (Cultuur)participatie is in die zin een cultuur van tegenspraak tussen redelijke en gepassioneerde burgers.