Design workshop
Uit Participatiewiki
Tekst overgenomen uit: Loyens, K. & Van de Walle, S. (2006). Methoden en technieken van burgerparticipatie. Leuven: Instituut voor de overheid -- te vinden op de website van het Instituut voor de overheid (geraadpleegd op 1/4/2011).
Inhoud |
Participatieniveau = cocreëren
Omschrijving
Design worksop of Charette is een intensieve multidisciplinaire face-to-face workshop waarin personen uit diverse subgroepen in de samenleving gedurende een korte tijd (4 à 5 dagen) bepaalde beleidskwesties behandelen totdat men tot consensus komt. Dit gebeurt via een snel en dynamisch uitwisselingsproces tussen diverse stakeholders (bv. mensen uit de praktijk, brede samenleving, belangengroepen, enz.). De resultaten worden nadien bekend gemaakt tijdens een openbare bijeenkomst. Bovendien wordt ook een finaal rapport opgesteld met de belangrijkste conclusies, aanbevelingen, strategieën en specifieke beleidsmaatregelen. Belangrijk is dat de implementatie onmiddellijk aansluit op de ‘post-charette’ fase. Daarom tracht men tijdens de bijeenkomsten zeer concrete projecten uit te werken.
Sterke punten
- Het is een interessante methode als men in tijdsnood is en snel moet overgaan tot concrete actie.
- Charette bevordert creativiteit, wat tot nieuwe oplossingsmogelijkheden kan leiden.
- Door gebruik te maken van deze methode verhoogt de kans dat de beleidsbeslissing gedragen wordt door de bevolking.
- De implementatie van beleidsbeslissingen wordt gefaciliteerd.
- Transparante besluitvormingstechniek.
- Charette leidt doorgaans tot realistische oplossingen, omdat de deelnemers voortdurend rekening moeten houden met de implementatie die kort na de overlegperiode van start gaat.
- De intensieve samenwerking kan leiden tot nieuwe netwerken en maatschappelijke verbanden of zorgen voor een versteviging van de bestaande.
- De multidisciplinair samengestelde charette groep kan het beleidsprobleem op een holistische wijze behandelen.
- De bevolking wordt zeer actief betrokken bij beleidsvoering.
- De concrete gevolgen van het participatieproces zijn door de snelle implementatie vlug zichtbaar, wat de motivatie van de deelnemers (en de bredere bevolking) voor deelname aan toekomstige participatie-initiatieven kan stimuleren.
- Effectieve manier om snel tot consensus te komen.
Zwakke punten
- In de fase vóór de eigenlijke charette is er nood aan veel voorbereiding om de beleidsproblematiek zeer concreet te identificeren en te bepalen binnen welke grenzen de groep participanten kan werken.
- Deze erg intensieve participatiemethode vergt veel tijd, vaardigheden en kennis van de deelnemers. Men moet bijvoorbeeld constructief kunnen samenwerken in groep en analytisch kunnen denken. De samenstelling van de groep is bijgevolg niet eenvoudig.
- Door het samenwerken in groep kunnen bepaalde personen het gesprek naar zich toe trekken en is ‘groupthink’ een risico. Om dit te ondervangen is een professionele moderator geen overbodige luxe.
- De deelnemersgroep is niet representatief voor de totale bevolking.
- Het is moeilijk om die personen te motiveren tot deelname die zelden of nooit participeren aan het beleid.
- Consensus bereiken is – vooral bij complexe en delicate beleidskwesties – niet eenvoudig.
Tips bij gebruik
- Als de nadruk ligt op het verhogen van de kwaliteit van beleidsbeslissingen, kan men ervoor opteren om de deelnemersgroep vooral te laten bestaan uit experts. Het nadeel hiervan is dat de ‘stem van de samenleving’ niet wordt gehoord, zodat het maatschappelijk draagvlak voor het beleid eronder kan lijden.
- Vooral geschikt voor complexe beleidskwesties.
- Een getrainde facilitator is belangrijk om het proces in goede banen te leiden. Hij/zij beschikt over de nodige vaardigheden en heeft de bevoegdheid om een neutrale positie in te nemen. Idealiter heeft hij/zij zich een groot aantal gedragingen en noodzakelijke attitudes eigen gemaakt, te vatten onder de noemer 'Inspirerend faciliteren van participatie'.
- Het is belangrijk dat beleidsmakers veel gewicht toekennen aan de uitkomst van het participatieproces.
- Zorg ervoor dat het brede publiek goed op de hoogte wordt gebracht van het proces en de uitkomst. Hierdoor stimuleert men het maatschappelijk draagvlak voor de beslissing.
- Sowieso nuttig is het om ook rekening te houden met de meer generieke aandachtspunten die voor de meeste participatiemethoden gelden.
Bereik
De deelnemers zijn bij voorkeur samengesteld uit personen van verschillende subgroepen in de samenleving. Qua omvang is een grote variëteit mogelijk. Zo zijn er voorbeelden bekend van 30, maar ook van meer dan 1000 deelnemers. De beheersbaarheid is natuurlijk groter wanneer er slechts een kleine groep participanten is.
Kostprijs
De kostprijs is vrij hoog. Budget is nodig voor de inventarisatie van achtergrondmateriaal, de rekrutering van geschikte deelnemers, een professionele moderator, accommodatie en een eventuele financiële tegemoetkoming aan de deelnemers (zeker als het proces enkele dagen duurt). De kostprijs neemt uiteraard toe als men kiest voor een publiek met voornamelijk experts. Toch is deze manier van werken meestal kostenefficiënt, omdat men op korte tijd concrete beleidsprojecten kan ontwikkelen.