Lerendoorparticiperen
Uit Participatiewiki
Inhoud |
Legitieme, perifere participatie
Naast meer gangbare opvattingen die leren situeren als een proces dat zich voornamelijk tussen de oren van mensen afspeelt, zijn er ook benaderingen die leren als proces situeren tussen de neuzen van mensen. Zo hebben Lave en Wenger (1991) een "klassieker" geschreven over "leren als participatie". In het boek vatten zij leren op als een intredingproces in een praktijkgemeenschap. Leren houdt nauw verband met het proces van wijzingen in de relationele positie waarin de lerende zich bevindt. Het leerproces begrijpen betekent hier begrijpen hoe men lid wordt van een praktijkgemeenschap, d.i. hoe relaties evolueren van asymmetrisch naar symmetrisch. De theorie van Lave en Wenger kan kort met het begrip “legitimate peripheral participation” (LPP) worden samengevat. Dit begrip staat voor drie complementaire relationele kwaliteiten die dienen aanwezig te zijn tussen de nieuwkomer en de gemeenschap waarbinnen hij/zij opereert.
(1) De mogelijkheid tot participatie
Participeren betekent deel zijn van de onderneming, eerder dan diens object zijn. In “schoolse” situaties zijn deelnemers object van de onderneming: de praktijk in bijvoorbeeld opleidingen richt zich op het leren van de cursisten zelf. Maar in dagelijkse, en dus ook professionele situaties maakt leren deel uit van de activiteit zelf. Daarom is het van belang dat de lerende zo volledig mogelijk toegang krijgt tot die activiteit en in gesprek kan gaan met andere betrokkenen. Dat in gesprek gaan is meer dan “erover praten”. Het is vooral iets teweeg brengen.
(2) Gelegitimeerde participatie
Legitimatie betekent hier toegang krijgen tot de hele praktijkgemeenschap, d.i. tot de verschillende activiteiten (taken) die binnen de gemeenschap ondernomen worden. Nieuwkomers krijgen de toelating om veel betrokkenen te ontmoeten, om met diverse omstandigheden om te gaan, om verschillende werkwijzen uit te proberen, om de dingen vanuit verschillende standpunten te bekijken. Zo wordt de participatie volwaardig.
(3) Participeren vanuit een perifere positie
Gelegitimeerd toetreden binnen een praktijkgemeenschap betekent niet dat de nieuwkomer van in het begin de status van mede-expert toegewezen krijgt. De nieuwkomer volgt een traject van onwetendheid naar expertise waarin een zekere volgorde zit van perifere naar meer centrale taken.
Kritiek op Lave & Wenger
Nieuwkomers transformeren ook de gemeenschap waarvan ze gaandeweg lid worden. Die actieve bijdrage wordt door Lave & Wenger (1991 niet sterk uitgewerkt. De vraag is dan hoe de gemeenschap dient om te gaan met de afwijkende ideeën van de nieuwkomer en hoe deze ideeën kunnen bijdragen tot de gemeenschap. De idee van “LPP” legt dus fel de nadruk op ingroeien in en dus bestendigen van de praktijkgemeenschap en minder op de gezamenlijke creatie, scheppen en herscheppen, ervan in dialoog.
Bron
Lave, J. & Wenger, W. (1991). Situated Learning. Legitimate Peripheral Participation. Cambridge: Cambridge University Press.