Referendum
Uit Participatiewiki
Tekst overgenomen uit: Loyens, K. & Van de Walle, S. (2006). Methoden en technieken van burgerparticipatie. Leuven: Instituut voor de overheid -- te vinden op de website van het Instituut voor de overheid (geraadpleegd op 1/4/2011).
Inhoud |
Participatieniveau = meebeslissen
Omschrijving
Bij een referendum wordt een overheids-/organisatiebeslissing tot voorwerp van een volksstemming gemaakt. In concreto legt men de burger/medewerker een bepaalde vraag voor die beantwoord kan worden met ‘ja’ of ‘neen’. Hiermee geven burgers/medewerker aan of ze respectievelijk akkoord of niet-akkoord gaan met de voorgestelde beleidsoptie. Het doel van een referendum is om na te gaan wat de mening van de totale (kiesgerechtigde) bevolking is betreffende een specifieke beleidskwestie. In principe is de uitslag bindend, maar dit is afhankelijk van het type referendum dat ook louter raadgevend kan zijn.
Sterke punten
- Men kan een zeer grote groep burgers/medewerker betrekken bij de besluitvorming.
- Als het resultaat bindend is, werkt dit motiverend voor de burger. Men heeft immers het gevoel dat er geluisterd wordt naar de wensen van de bevolking. Hierdoor neemt de betrokkenheid van de burger/medewerker bij politieke besluitvorming mogelijk toe.
- Een referendum verplicht volksvertegenwoordigers om in begrijpelijke en duidelijke taal de argumenten pro en contra van een beslissing te formuleren.
- Het referendum kan een preventieve werking hebben, aangezien politic zich genoodzaakt voelen om bij aanvang van de beleidscyclus reeds draagvlak te creëren voor bepaalde beleidsbeslissingen.
Zwakke punten
- De burger/medewerker wordt genoodzaakt om een ‘ja-neen’ antwoord te geven, waardoor de inbreng vrij beperkt blijft. Burgers/medewerker kunnen immers geen nieuwe ideeën of oplossingen genereren en worden niet geacht een integrale afweging te maken betreffende de beleidskwestie.
- De beleidskwestie wordt sterk gepolariseerd en vereenvoudigd, omdat complexe problemen gereduceerd worden tot een simplistische keuze.
- De uitslag van een referendum wordt sterk bepaald door de manier waarop het beleidsprobleem voorgesteld wordt in de media.
- Het is vaak moeilijk om de uitslag van een referendum te duiden, omdat de redenen voor het stemgedrag (pro of contra) niet gekend zijn.
Tips bij gebruik
- Het is – net zoals bij andere technieken – erg belangrijk om de status (bv. bindend of niet) van het referendum of de volksstemming op voorhand duidelijk te maken aan de bevolking.
- Stel duidelijke criteria op voor het bepalen van de geldigheid van de uitslag (bv. opkomstpercentage). Communiceer hier ook duidelijk over naar de burger.
- Sowieso nuttig is het om ook rekening te houden met de meer generieke aandachtspunten die voor de meeste participatiemethoden gelden.
Bereik
Een referendum is gericht op de totale kiesgerechtigde bevolking.
Kostprijs
De kostprijs van een referendum is vrij hoog, maar hangt vooral af van de opzet (bv. lokaal versus federaal).