Vertrouwen
Uit Participatiewiki
Inhoud |
Vertrouwen
Vertrouwen is zoiets als drinken uit een pas geopend brik melk. Je vertrouwt erop dat er in die brik ook echt melk zit. Je gaat er vanuit. Je staat er zelfs niet bij stil. Zo gezien vertrouwen we in de meeste handelingen en hun goede afloop. Zo kan je erop vertrouwen dat de belangrijkste mensen komen opdagen voor een vergadering of dat je medewerker of collega een afgesproken deadline haalt. Zo bekeken maakt vertrouwen het leven er alleen maar makkelijker op.
Rationeel vertrouwen
Rationeel gezien komt het op het eerste gezicht neer op een calculatie: we schatten de kans dat het fout gaat te laag in om ons er zorgen in het maken. En als het fout gaat, is de schade misschien beperkt of niet zo van belang. Daarom wordt vertrouwen pas een uitdaging als het risico reëel is. Een optie dan is om niet te vertrouwen en de situatie te beheersen, te sturen in de gewenste richting zodat de kans op succes toeneemt. Je stuurt dan een verwittigingbericht uit. Of je maakt in overleg met de medewerker een gedetailleerd werkplan. Je zoekt naar indicatoren om een project op te volgen en bij te sturen indien nodig. Je vertrekt goed op tijd naar een belangrijke meeting. En je bereidt die extra goed voor. Enzovoort. Zo bouwen we meer zekerheid in. Het lijkt wel een kunst om daarin een evenwicht te vinden, de middenweg bewandelen van genoeg vertrouwen en genoeg voorzorgen nemen, zegt het gezond verstand.
Vertrouwen als gevoel
Maar vertrouwen of gebrek eraan is meer dan een kansberekening. Het is ook een gevoel. Na een onderhandeling kan je het gevoel hebben dat het goed zit, of net niet en dan blijft er bijvoorbeeld een oncomfortabele sensatie in je buik hangen. Daniel Goleman noemt dat “feeling pizzled” (samentrekking van puzzled & pissed off). Ook in dat gevoel van vertrouwen zit veel informatie en dus houden we er best rekening mee, zonder het sowieso blind te volgen.
Vertrouwen wordt op gevoelsniveau dikwijls gecontrasteerd met angst of onzekerheid. Angst kan helemaal niet goed om met onzekerheid. Vertrouwen kan dat wel. De facto zijn veel toekomstige ontwikkelingen onzeker en de vraag is dan hoe we hiermee opgaan. Gealarmeerd vanuit angst of waakzaam vanuit vertrouwen? Dat is van belang omdat vertrouwen/wantrouwen effect heeft. Als we vrezen komen we misschien scherper uit de hoek dan voorzien of te aarzelend. En maken we zo mee waar wat we vreesden: het mislukt. Er is niks zo moeilijk als werken voor een baas die eigenlijk niet vertrouwt in je kunnen of goede bedoelingen. En er is niks zo vermoeiend om geen vertrouwen te hebben in jezelf, en arrogantie, manipulatie en subassertiviteit zijn daar uitingen van. Al die energie kan beter worden benut. Daarom is vertrouwen in organisaties zo belangrijk. Een organisatie waarin er veel vertrouwen is tegenover elkaar en medewerkers ook vertrouwen in zichzelf, is veel beter in staat om op een goede manier omgaan met de onzekerheid waarmee het sowieso te maken heeft.
Vertrouwen als grondhouding
... is een goede basis om een werkzame balans te vinden tussen beheersen, plannen, voorbereiden, sturen, opvolgen en bijsturen enerzijds en ruimte geven aan medewerkers en de dingen los laten anderzijds. Bovendien worden vertrouwen en wantrouwen bewust of onbewust snel aangevoeld door anderen en zijn zo besmettelijk. Eens er wantrouwen is, wordt vertrouwen weliswaar maar traag terug opgebouwd en bij het minste vermoeden terug snel afgebroken. Daarom geldt: vertrek van vertrouwen als grondhouding.