Voorstellen van burgers
Uit Participatiewiki
Het gemeentedecreet voorziet een aantal mogelijkheden om op initiatief van de burger een kwestie te laten behandelen door de gemeenteraad. Een van die mogelijkheden is "voorstellen van burgers".
Hierna volgt een korte toelichting van de wetgeving rond voorstellen van burgers. Daarna wordt in een onderzoek naar de praktijk bekeken in welke mate dit instrument voor de burger ook daadwerkelijk wordt toegepast. Tenslotte sluiten we af met een voorbeeld uit Gent.
Inhoud |
Wetgeving
De artikels 200bis-quinquies van het Gemeentedecreet geven de inwoners van een gemeente het recht een vraag of voorstel op de agenda te laten plaatsen en dit te komen toelichten in de gemeenteraad. Hiervoor dient men een representatief aantal handtekeningen te verzamelen:
- 2% van de inwoners ouder dan 16 jaar in gemeenten met minder dan 15000 inwoners;
- 300 inwoners ouder dan 16 in gemeenten met minstens 15000 en minder dan 30000 inwoners;
- 1% van de inwoners ouder dan 16 in gemeenten met minstens 30000 inwoners
Minstens twintig dagen voor de vergadering van de gemeenteraad dient het ingevulde document, dat door de gemeente ter beschikking gesteld wordt, met een aangetekende brief opgestuurd te worden. De gemeenteraad zal beslissen of het onderwerp binnen zijn bevoegdheid valt, welk gevolg men er zal aan geven en hoe dat zal worden bekendgemaakt.
Onderzoek naar de praktijk
Begin 2008 deed De Wakkere Burger onderzoek naar de impact die het systeem van "voorstellen van burgers" heeft? Er werd een vragenlijst verstuurd naar de 308 gemeenten van het Vlaamse Gewest. De responsgraden voor de twee vragenlijsten met betrekking tot enerzijds “voorstellen van de burger” en anderzijds “verzoekschriften”, bedroegen respectievelijk 92% en 68%. Er werden 9 voorstellen van burgers geregistreerd. Deze gebeurden in Turnhout, Houhalen-Helchteren, Dendermonde, Kortrijk, Zulte, Dilbeek, Gent (tweemaal) en Ninove.
Voor wat betreft de voorstellen werd meestal het initiatief genomen door een collectief. Voor de helft ging het om zaken die niet tot de bevoegdheid van de gemeente behoren. Als gevolg van de voorstellen werd de lokale overheid verplicht om meer open kaart te spelen.
Van verzoekschriften werden er 36 gevallen in 23 gemeenten geregistreerd. Ook hier werd het initiatief vooral genomen door collectieven, maar ook door politieke partijen. Het betrof nogal uiteenlopend onderwerpen, zowel kleinere als meer complexe dossiers werden ingediend. Er dient opgemerkt te worden dat de wensen niet noodzakelijk werden ingevuld.
De nieuwe inspraakprocedures worden slechts door een beperkt aantal gemeenten actief kenbaar gemaakt. Door een aantal gemeenten wordt het gemeentereglement wel ter beschikking gesteld via de website.
Uit het verslag “Het gemeentedecreet: een eerste stand van zaken”, blijkt dat deze gegevens grotendeels bevestigd kunnen worden. Het onderzoek liep tot eind 2008, hieruit bleek dat op een totaal van 263 gemeenten er 39 voorstellen werden ingediend, wat op een sterke stijging op een redelijk korte periode wijst. Van verzoekschriften werden er dan weer 52 geregistreerd.
Voorbeeld van Gent: hoofddoekendebat
De vereniging “Divers en Actief” trachtte via de inzameling van 3500 handtekeningen in de eerste plaats de stad Gent ertoe te dwingen een standpunt in te nemen over de hoofddoekenkwestie. Daarnaast verzocht men de stad om uitdrukkelijk toe te staan dat het Gentse gemeentepersoneel een hoofddoek mag dragen. Op 26 november 2007 werd na een langdurig debat door de fracties een standpunt ingenomen, waarbij men het verzoek tot de toelating van hoofddoeken afwees.
Referenties
Daelemans, B., Van Roy, W. (2008). Gemeentedecreet geeft de burger een stem in de gemeenteraad. in: Terzake. Brussel: vzw De Wakkere Burger, p.14.
Daelemans,B.(2008). De Wakkere Burger onderzocht het succes van de nieuwe inspraakmogelijkheden uit het Gemeentedecreet. in: Terzake. Brussel: vzw De Wakkere Burger, pp.15-16.
Daelemans,B.(2008). Negen voorstellen van burgers op gemeenteraden in 2007. in: Terzake. Brussel: vzw De Wakkere Burger, pp.17-20.
Oilslagers, E., Ackaert, J., De Rynck, F., Reynaert, H. (2008). Het gemeentedecreet, een eerste stand van zaken. Leuven: Steunpunt beleidsrelevant onderzoek Vlaanderen, p. 78.